รู้จัก Civicnet

siva

เกี่ยวกับ civicnet

พระศิวะ พระเป็นเจ้าแห่งศาสนาพราห์มณ์ ถือว่า เป็น “เทพแห่งการทำลายล้าง” เพื่อให้สิ่งใหม่ๆ ได้บังเกิดขึ้นในโลกพิภพ พระศิวะปาง “นาฏราช” นี้เป็นปางที่พระองค์ ทรงแสดงอิทธิฤทธิอำนาจปราบอสูรมูลาคินี กรข้างขวาข้างหนึ่งทรงถือกลอง อีกกร หนึ่งแบ พระหัตถ์ หมายถึง ความไม่ประหวั่นพรั่นกลัว ส่วนกรข้างซ้ายกรหนึ่งทรงเปลวเพลิง อีกกร หนึ่งทรงชี้ไปที่อสูรมูลาคนี

Civicnet ใช้ภาพ “พระศิวนาฏราช” เป็น สัญลักษณ์ของสถาบันเพื่อสื่อถึง “การเคลื่อนไหว” เพื่อร่วมกันเรียนรู้และพัฒนาสังคมใหม่ ด้วยหนทางของการใช้ปัญญา ด้วยจิตวิญญาน อัน คืออิสระของประชาชน สู่การเป็นพลเมืองแห่ง ประชาสังคม
เราคือจุดคานงัด

ย้อนหลังไปเมื่อประมาณกลางปี พ.ศ. 2539 TEDNET (ข่ายความร่วมมือเพื่อสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาไทย) ได้ร่วมกับหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน จัดงานเวทีสิ่งแวดล้อมขึ้นตามจังหวัดในภาคต่างๆ รวมทั้งที่หน้า ศาลาว่าการกรุงเทพมหานครด้วย โดยใช้ Motto ของงานว่า “ทำเมืองไทยให้น่าอยู่และยั่งยืน” ด้วยความเชื่อลึกๆ ที่มีเหตุผลของคณะทำงานที่ว่า “ด้วยความรู้สึกเป็นเจ้าของแผ่นดินถิ่นเกิดเท่านั้น ที่คนเล็กๆ หรือคนท้องถิ่น จะช่วยเยียวยาปัญหาสิ่งแวดล้อมและปัญหาสังคมอื่นๆ ในแผ่นดินได้” หรือหากจะกล่าวอย่างภาษาวิชาการให้ขึงขัง กว่านี้ก็ต้องกล่าวว่าเป็นเรื่องของการมีส่วนร่วมโดยตรงของภาคประชาชน พร้อมกับการมาถึงอย่างได้จังหวะของ กระแสสังคม ( civil society) ประชารัฐ (civil-state) และ Civic movement เราจึงพกพาความมั่นใจอยู่เต็มหัวใจ ออกเดินสายขายความคิดผ่านแนวคิดเรื่องประชาคมจังหวัดและสภาพัฒน์ ได้เสนอไว้ในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 8 กับจังหวัดนำร่อง 6 จังหวัด ได้แก่ น่าน ขอนแก่น เพชรบุรี สงขลา นครสวรรค์ อุทัยธานี

“อ่านหนังสือ 100 เล่ม ไม่เท่าเดินทาง 100 ลี้” สำนวนจีนบทนี้ยังใช้ได้อยู่ ยิ่งเดินทาง เรายิ่งได้พบเห็นพลังจาก คนเล็กๆ ในท้องถิ่นต่างๆ มากมายที่ร่วมกันผนึกกำลังกันสร้างสรรค์สังคมตัวเองให้เข้มแข็งมีชีวิตชีวา (Healthy public life) ไม่ว่าจะเป็นในหมู่บ้านเล็กๆ ในชนบท ตามตัวเมืองในต่างจังหวัด หรือแม้แต่ชุมชน-ย่าน ต่างๆ ในกลางกรุงเทพฯ ต่างเคลื่อนไหวกันคึกคัก และริเริ่มสร้างสรรค์ด้วยตัวเองมาก่อนทั้งสิ้น และระหว่างทางที่เรา เดินผ่านมานั้น เราพบว่า สมัครพรรคพวกมากมายต่างทยอยเก็บกระเป๋า ก้าวเดินออกมาบนเส้นทางเดียวกัน กับเราด้วย ที่สำคัญ ใช่หรือไม่ว่า แผนที่ที่เรากำลังใช้เพื่อการเดินทางอยู่นี้ มีผู้อาวุโสผ่านมาก่อนแล้วทั้งสิ้น
เมื่อต้นสิงหาคมที่ผ่านมา ด้วยการสนับสนุนจากธนาคารกรุงไทยจำกัด (มหาชน) และ TEDNET เราได้จัดให้มี
Work Shop คนทำงานจากประชาคมจังหวัดต่างๆ เพื่อร่วมกันทำแผนปฏิบัติการของตนเอง ด้วยความมุ่งมั่นที่จะ
หาจุดคานงัดทางสังคม (Social fulcrum) ที่เหมาะๆ ที่เล็กๆ อย่างพวกเราจะใช้เพื่อเขย่าสังคม

CIVICNET จึงไม่ใช่อะไรอื่น หากแต่ คือ จุดคานงัดจุดแรก ที่เราสมัครใจจะวางคานไว้ก่อนที่จะทุ่มเทพละกำลัง ทั้งหมดเพื่องัดให้สังคมที่หลับไหลอยู่บนที่นอนที่นุ่มฟู ได้ตื่นขึ้น หลักกิโลที่พ้นผ่านในทางที่เราก้าวมา เราเห็นว่า ที่หมายปลายทางอยู่อีกไม่ไกลนัก เพียงแต่การเดินทางครั้งนี้ เราต้องการกำลังกาย กำลังใจและศรัทธาอย่างมาก ที่จะมาช่วยเรา “งัดไม้คานให้กระดิก”


จุดเริ่มต้นและพัฒนาการ

การรวมพลังของภาคีต่าง ๆ ในการจัดงานเวทีสิ่งแวดล้อมไทย ปี 2538 ภายใจ้คำขวัญ “ร่วมใจ ทำกัน วันนี้” และสืบเนื่องมาสู่การจัดเวทีสิ่งแวดล้อมทไยอีกครั้งเมื่อต้นปี 2540 ใน หัวข้อ “ทำเมืองไทยให้น่าอยู่และยั่งยืน” ได้ตอกย้ำให้เห็นถึงมิติใหม่ในการทำงานพัฒนาและกระบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมอย่างน้อยใน 3 ประการ

ประการที่หนึ่งได้เกิดกระบวนการรวมตัวกันของภาคประชาชนในรูปกลุ่ม องค์กร รูปแบบต่าง ๆ เพื่อทำงาน
เปลี่ยนแปลงและพัฒนาทางสังคม ทั้งในด้านวัฒนธรรม การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การพัฒนาชนบทและ
การเกษตรทางเลือก การพัฒนาเมือง และอื่น ๆ อย่างกว้างขวางในพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ

ประการที่สอง พลังการรวมตัวกันนั้นมีลักษณะที่ครอบคลุมขอบเขตการรวมตัวของกลุ่มคนที่หลากหลาย ทั้งจาก
ภาคราชการ ภาคองค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรชาวบ้าน ตลอดจนอิสระชนต่าง ๆ ที่มุ่งมั่นเพื่อการสร้างสังคมที่ดีกว่า

ประการที่สาม ได้เห็นความจำเป็นในการถักทอความพยายามเหล่านี้เข้าด้วยกัน เพื่อหนุนเสริมแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ซึ่งกันและกันทั้งในเชิงเนื้อหาวิชาการและการคิดค้นรูปแบบการทำงานเชิงสร้างสรรค์ใหม่ ๆ รวมถึงการพัฒนาศึกยภาพของทีมงาน ผู้นำเพื่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม (Change Agents) เหล่านี้

ข่ายการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า Civicnet นั้นจึงได้ก่อกำเนิดขึ้นจากการ ประชุมร่วมกันของแกนนำทางสังคมในจังหวัดต่าง ๆ เมื่อกลางปี 2540 เพื่อทำหน้าที่เป็นเครือข่ายประสาน เชื่อมโยงองค์กรต่าง ๆ เข้าด้วยกันอย่างหลวม ๆ ของกลุ่มประชาคมในจังหวัดต่าง ๆ การเยี่ยมเยือนพื้นที่ใน จังหวัดต่าง ๆ และการอบรมสัมมนาเชิงปฏิบัติการร่วมกันในหลายครั้งอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับความเคลื่อนไหว ครั้งสำคัญของ “กลุ่มการะเกด” ที่ผลักดันกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างกว้างขวางในพื้นที่ต่าง ๆ ในการร่วมร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับประชาชน และการจุดประกายกระแสความสนใจเรื่องเศรษฐกิจ ในนามของ “ประชาคมกอบบ้านกู้เมือง” เมื่อเดือนพฤษภาคม 2541 ที่ผ่านมา ได้ตอกย้ำให้เห็นถึงพลังการรวมตัว ของท้องถิ่นที่หลากหลายและความจำเป็นถึงการ “คิดใหม่ ทำใหม่” เพื่อการขับเคลื่อนทางสังคมมิให้จมปลัก อยู่กับทิศทางการพัฒนาที่ไร้ความหวังแบบเดิม ๆ อีกต่อไป

ปัจจุบันเครือข่ายการเชื่อมโยงของกลุ่มประชาคมต่าง ๆ นั้น มีการขยายตัวออกอย่างกว้างขวางในหลายพื้นที่
ทั่วประเทศ รวมถึงการเชื่อมโยงกับกลุ่มองค์กรในสถาบันการศึกษา เช่น กลุ่มศาลายา ฟอรั่ม มหาวิทยาลัมหิดล
การเชื่อมโยงกับต่างประเทศ อาทิ The Kettering Foundation เป็นต้น ประกอบกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ สังคมที่เรียกร้องให้เกิดการปฏิรูปอย่างกว้างขวางในสังคมไทย จึงเล็งเห็นถึงความจำเป็นที่จะต้องมีการจัดระบบ และกระบวนการทำงาน “เคลื่อนไหวทางสังคมของภาคพลเมือง” (Civic Movement) ให้มีพลังและมีความแข็งแกร่งมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ โดยการจดทะเบียน “มูลนิธิการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม” หรือ (Civicnet Foundation) และมี “สถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม” หรือ “Civicnet Institute” ขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นองค์กรประสานงานกลางในระดับประเทศเพื่อสืบสานการทำงานดังกล่าวให้มีประสิทธิภาพ
และมีความต่อเนื่องในระยะยาว


ปรัชญาและแนวคิด

Civicnet เป็นสถาบันทางสังคมที่มุ่งการทำงานเคลื่อนไหวทางสังคมเชิงสร้างสรรค์บนพื้นฐาน แห่งปรัชญาที่เชื่อมั่น ในพลังของการรวมตัวของคนเล็ก ๆ ในสังคมในการทำงานกอบกู้ท้องถิ่นและสังคมของตนเอง ด้วยจิตสำนึกของ ความเป็นพลเมืองที่ขอเข้ามีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงและกำหนดทิศทางของสังคมอย่างเป็นอิสระ ด้วยความ รับผิดชอบ และปัญญาแห่งการสร้างสรรค์

ทั้งนี้ Civicnet จะทำหน้าที่เป็น “สะพาน” เชื่อมโยงผู้นำการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในพื้นที่ต่าง ๆ ทั้งในเมือง และชนบทเพื่อร่วมเป็น “พลังประชาสังคม” ในการกอบกู้สังคม สร้างชีวิตสาธารณะที่เข้มแข็ง และส่งเสริม ความเป็นประชาสังคม


ภารกิจที่ทำ

เป็นศูนย์รวมข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับขบวนการประชาสังคม โดยมีลักษณะการเกาะติดสถานการณ์ เชื่อมโยงกับองค์กรประชาสังคม (Civic Groups) ต่าง ๆ เพื่อให้มีการถอดประสบการณ์ และสังเคราะห์ความคิด ในเรื่องที่เกี่ยวข้อง และถ่ายเทแลกเปลี่ยนความรู้หรือประสบการณ์ให้เป็นที่รับรู้ร่วมกัน โดยเน้นกลุ่มเป้าหมาย ที่เป็นองค์กรที่ทำงานเคลื่อนไหวด้านประชาสังคมเป็นหลัก
การเชื่อมโยง ถ่ายทอด แลกเปลี่ยนความคิด ประสบการณ์และข้อมูล กับหน่วยงานอื่น ๆ ที่เริ่มหันมาสนใจ งานด้านประชาสังคม (Change Agents) เพื่อให้เข้ามาอยู่ในทิศทางหรือร่วมขบวนเดียวกัน
ร่วมสร้างวิสัยทัศน์ และเป้าหมายร่วม (Common Goals) ร่วมกันในเครือข่ายพันธมิตรรวมถึงการเคลื่อนไหว ทางสังคมเชิงสร้างสรรค์ในด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
เอื้ออำนวย (Facilitate) ให้กับองค์กรประชาสังคม (Civic Groups) อื่น ๆ เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ และเครื่องมือต่าง ๆ ในการพัฒนาขบวนการประชาสังคม โดยกระบวนการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการและ การสื่อสารเพื่อการเปลี่ยนแปลงสังคม


กิจกรรมที่เคลื่อนไหว

โครงการพัฒนาศักยภาพ “กลุ่มแกนผู้นำการเปลี่ยนแปลง” และการเสริมสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม ของชุมชนในการพัฒนาท้องถิ่น 20 จังหวัด ระยะเวลา 1 ปี โครงการนี้เป็นโครงการภายใต้แผนปฏิบัติการเร่งรัด การสร้างเศรษฐกิจพอเพียงและประชาคมจังหวัด ปีงบประมาณ 2542 โดยมูลนิธิพัฒนาไท และคณะกรรมการ นโยบายสังคม
โครงการการสื่อสารเพื่อการเปลี่ยนแปลงสังคม (Communication for Social Change) โดยมีโครงการ ย่อยหลายโครงการประกอบกัน ได้แก่ การฝึกอบรมทักษะ Communication for Social Change ให้กับ เครือข่ายองค์กรเพื่อประชาสังคม ทั้งในระดับสื่อมวลชน สื่อท้องถิ่น และสื่อพื้นบ้าน

โครงการสิ่งพิมพ์เพื่อประชาสังคมเป็นโครงการร่วมระหว่าง Civicnet และสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสรุปบทเรียนและเผยแพร่องค์ความรู้ประชาสังคมออกสู่สาธารณะ โดยมีทั้งในรูปแบบ จดหมายข่าวประชาสังคม ราย 2 เดือน หนังสือชุดประชาสังคม และ Pocket Book เช่น สำนึกพลเมือง และประชาสังคมในมุมมองตะวันตก : อ่านและสอนที่จอห์น ฮอปกินส์,ปั้นแต่งอนาคตสังคมไทย ,ทฤษฎีไร้ระเบียบ,พลเมืองไทย ณ จุดเปลี่ยนศตวรรษ, การประชุมอย่างสร้างสรรค์
โครงการฝึกอบรมเทคนิค กระบวนการการประชุมอย่างสร้างสรรค์ ให้แก่เครือข่ายองค์กรประชาสังคม และองค์กรที่งานด้านการพัฒนา เทคนิคและกระบวนการดังกล่าว ได้แก่แผนที่ความคิด (Mind Mapping) การร่วมสร้างวิสัยทัศน์ (Future Search Conference) การฝึกอบรม Change Agent และ Facilitator การสร้างทีมในการทำงาน (Team Building) และกระบวนการปั้นแต่งอนาคต (Scenario Technique) เป็นต้น