การสัมมนา เชิงปฏิบัติการ เวทีจังหวัดตราด
โครงการสร้างความมั่นคงให้แก่ระบอบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็น พระประมุข
เมื่อวันที่ ๒๒-๒๔ มกราคม ๒๕๕๓ ณ โรงแรมเกาะช้าง ทรอปิคานา จ.ตราด
ในการจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการดังกล่าว มีผู้เข้าร่วมจากหลายภาคส่วน ทั้งภาคประชาสังคม ภาคการศึกษา ผู้นำชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ข้าราชการ แกนนำภาคประชาชน แกนนำเยาวชน รวมกว่า ๑๐๐ คน มีการจัดกระบวนการฝึกอบรมโดย มูลนิธิการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม และสนับสนุนโดยสำนักงานจังหวัดตราด
กล่าวเปิดงานและแนะนำวิทยากร
เริ่มต้นก่อนเข้าสู่กระบวนการฝึกอบรม รองผู้ว่าราชการจังหวัดตราด นายประทีป จงสืบธรรม ได้กล่าวเปิดงานพร้อมกับวัตถุประสงค์ของการจัดงานในโครงการครั้งนี้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเรื่องของประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทระเป็นประมุข และ ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจพอเพียงกับการดำเนินชีวิต
จากนั้นก็เข้าสู่กระบวนการเพื่อเตรียมความพร้อมในฝึกอบรม นำโดย อาจารย์ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ วิทยกรกระบวนการและทีมผู้ช่วยวิทยากร โดยวิทยากรได้ชี้แจงเจตนารมณ์ของการสัมมนาในบริบทการเมืองและสังคมปัจจุบันที่มีความหมายยิ่งต่ออนาคตของประเทศ
กระบวนการ check in และ reflection
วิทยากรให้ผู้เข้าร่วมแบ่งกลุ่มใหม่ โดยเข้าร่วมกับคนที่ตนยังไม่รู้จักหรือไม่คุ้นเคย และบรรยายเกี่ยวกับกระบวนการเช็คอิน (Check in) พร้อมกับการใช้สัญลักษณ์เช่น ปากกา เพื่อให้เกิดกระบวนการแลกเปลี่ยนที่เท่าเทียมกัน โดยให้ทุกคนแนะนำตัวกับเพื่อนๆ ในกลุ่มว่าเป็นใคร มาจากไหน ทำอะไรอยู่และชอบอะไร ซึ่งสิ่งที่ชอบอาจจะเป็นอดิเรกก็ได้ เพื่อเป็นการทำความรู้จักกันมากยิ่งขึ้น
หลังจากแนะนำตัวกันในกลุ่มแล้ว วิทยากรถามว่า ใครรู้สึกอะไร หรือได้ข้อคิดอะไรจากการพูดคุยแนะนำตัวกันบ้าง ซึ่งเป็นส่วนของกระบวนการ reflection
ความฉลาดทางสังคม-ซุนหวู่-แนวโน้มของโลกที่เกี่ยวข้องกับสังคมไทยและสังคมตราด
บรรยาย ทฤษฎี “ก้าวแรกชองการเปลี่ยนเริ่มต้นจากหัวใจและสมอง” (heart-head-hand) และเรื่องของ ความฉลาดทางสังคม หรือ Social Intelligence ซึ่งประกอบด้วย ความเป็นคน ความคิด และการกระทำ (being-thinking-doing) ความรู้จากซุนหวู่ ที่กล่าวไว้เรื่อง รู้เขา รู้เรา รู้ฟ้า รู้ดิน เป็นอย่างไร และเราจะใช้ประโยชน์จากความรู้นั้นอย่างไร เชื่อมโยงไปยังเรื่องของ คลื่นคอนราเทียป (Kondratieff) ซึ่งเป็นเรื่องแนวโน้มของโลกที่เกิดขึ้น และวิเคราะห์ร่วมกับแนวโน้มของสังคมไทย สังคมของคนเมืองตราด จากนั้นจึงให้ผู้เข้าร่วมได้ทำแบบฝึกหัด โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมในการฟังความคิดเห็นซึ่งกันและกันในกลุ่ม ช่วยกันคิดว่า แนวโน้มทั้ง 5 แนวโน้มที่บรรยายนั้นเป็นจริงหรือไม่ แต่เมื่อแนวโน้มเป็นเช่นนี้ ท่านจะใช้ประโยชน์จากแนวโน้มเหล่านั้นอย่างไรได้บ้าง และจากโอกาสและแนวโน้มต่างๆ ก็ยังมีด้านที่เป็นอุปสรรค หรือ ด้านมืด เหมือนกับ หยินหยาง ที่ย่อมจะมีด้านตรงกันข้าม
คลื่น Kondratieff /บทเรียนจากฟิลิปปินส์ และ พนันข้างประเทศไทย
อ่านบทความในหน้า 28 ของเอกสารประกอบการประชุม เรื่อง สิ้นหวังและแตกแยกบนชัยชนะที่สูญเปล่า จาก International Herald Tribune และ พนันข้างเมืองไทย บทความของ ฟิลิป โบว์ริ่ง ในหนังสือพิมพ์ เดอะ เฮอรัล ทริบูน วันที่ 5 พฤศจิกายน 2552 ซึ่งกล่าวถึง โดยธรรมชาตินิสัย คนไทยชอบสาละวนอยู่กับประเด็นปัญหาเฉพาะหน้า อย่างเช่น สถานการณ์การเมืองที่ยุ่งเหยิงวุ่นวาย ทว่าในระยะยาว คนไทยจำเป็นต้องนึกกันแล้วว่า อีก ๒๐ ปีข้างหน้านับจากนี้ ประเทศไทยจะถูกจัดลำดับอย่างไร เมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านคู่แข่ง อย่าง เวียดนาม และพม่า ซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านที่มีขนาดพื้นที่ใกล้เคียงกัน และมีประวัติศาสตร์ความเป็นรัฐชาติมายาวนานพอๆ กัน นอกจากนั้นยังต้องเทียบกับประเทศมหาอำนาจของเอเชีย อย่าง จีน และ อินเดียด้วย
นอกจากการวิเคราะห์สถานการณ์โดยรวมที่ประเทศไทยจะต้องพบเจอในอนาคตแล้ว ในบทความยังกล่าวถึงจุดเด่นของประเทศไทยที่มีทัศนคติที่อิสระเสรีและความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ของปัจเจกชน บวกกับสภาพภูมิประเทศที่ลงตัวและมีความหลากหลาย และมีการมองไปถึงประวัติศาสตร์ของชาติไทยที่ชี้ให้เห็นถึงความเป็นนักดัดแปลงและปรับตัวชั้นยอดอีกด้วย
จากนั้น วิทยากรได้อธิบายถึงคลื่น Kondratieff ที่เกี่ยวข้องกับความซับซ้อนต่างๆ ในหัวข้อง “โลกปฎิทรรศน์และโลกซับซ้อนที่มีผลกระทบของสังคมไทย”
ในกราฟของ Kondratieff จะมีเส้นแกน x และ y คือ เส้น dynamic (พลังงาน) และ complexity (ความซับซ้อน) เมื่อมีสถานการณ์ต่างๆ เข้ามากระทบ ในระดับความซับซ้อนที่แตกต่างกัน ย่อมเกิดผลกระทบและการแก้ปัญหาจะยิ่งซับซ้อนมากยิ่งขึ้นเท่านั้น
กลับสู่รากเหง้า : การแก้ปัญหาให้สอดคล้องและสมดุล
เมื่อวิทยากรให้กลุ่มย่อยได้นั่งคุยและทบทวนโจทย์ที่ให้ไว้ จากความรู้เรื่องคลื่น และแนวโน้มของกระแสโลกที่หวนกลับเข้ามาสู่การพึ่งตนเองและความพอเพียง ดังนั้น เมื่อมองกลับเข้ามาในตัวตนของความเป็นจังหวัดตราดแล้ว เราจะใช้ประโยชน์จากจุดนั้นได้อย่างไร





